Boek
Nederlands

Mijn Nederland

"Ik betreur het dat in 1830 België is ontstaan. Bijgevolg betreur ik dat in hetzelfde jaar Nederland is ontstaan. De zogenaamde Belgische omwenteling was een scherts van de geschiedenis en had scherts moeten blijven. Bittere scherts, dat wel." Wat is er toch aan de hand met Nederland? Vragen over identiteit die gisteren werden weggelachen, worden vandaag met angst gesteld. Een Belg met kennersoog
Onderwerp
Nederland
Titel
Mijn Nederland
Auteur
Geert Van Istendael
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: Atlas, 2005
382 p.
ISBN
90-450-0519-0

Besprekingen

'Gerookte aal is een echte delicatesse'

Geert van Istendael heeft iets met Brussel, schreef zijn eigen Vlaamse vertelsels. Hij werd in Brussel geboren, maar verhuisde als peuter naar Utrecht. Met Mijn Nederland keert hij terug naar het land van zijn kinderjarhooen. Het is een mooi boek, met gemengde gevoelens geschreven. 'We gaan holderdebolder terug naar het strakke Nederland, en weer met een buitengewone heftigheid en brutaliteit.'
In tegenstelling tot wat men kon verwachten, heeft de exploratie in land van zijn kindertijd Geert van Istendael (°1947) niet méér Nederlander gemaakt dan voordien. "Tijdens de twee jaar dat ik aan dit boek werkte, begon ik mij minder Nederlander te voelen, en meer Belg. Dat kwam door mijn uitgangspunt. Ik vertrok van de hypothese dat Nederland het meest exotische land van Europa moest zijn. Dus ontwikkelde ik een speurneus voor de zeker-niet-Belgische zaken. Na enige tijd voel je ook bij jezelf dat verschil met de Nederlanders steeds scherper aan."

En toch begint uw boek met een klaagzang op de scheiding in 1830. U had tot vandaag in een Verenigd Koninkrijk willen leven.

"De geschiedenis komt niet terug. Maar alleen weet ik dat, hypothetisch toch, zo'n Verenigd Koninkrijk alle voordelen van België en Nederland zou hebben gehad, zonder de nadelen. We zouden geen taalstrijd hebben meegemaakt. We hadden alle taalwetten van 1930 al dankzij koning Willem, meer dan honderd jaar eer…Lees verder

Een persoonlijk alfabet

,,De zogenaamde Belgische omwenteling was een scherts van de geschiedenis en had een scherts moeten blijven. Bittere scherts, dat wel.'' Om boude beweringen of stellige uitspraken, al dan niet in milde ironie verpakt, heeft Geert van Istendael nooit verlegen gezeten. Zijn boek Mijn Nederland provoceert hier en daar weer aardig.

essay

De narigheid begon in 1830

Het nieuwe boek van Geert van Istendael maakt deel uit van een reeks van uitgeverij Atlas waarin een auteur zijn visie geeft op een land dat hem na aan het hart ligt. Zo schreef Leen Huet eerder Mijn België , Jelle Noorman Mijn Frankrijk en Gaston van Camp Mijn Marokko . Brusselaar Geert van Istendael heeft als jongen zes jaar in Utrecht gewoond, wat zijn taal en leven blijvend beïnvloed heeft. ,,België en Nederland zijn ergerlijke en verderfelijke identiteiten,'' schrijft Van Istendael in Mijn Nederland . Alle hoofdstukken in Mijn Nederland zijn alfabetisch geordend van A tot Z. Van Istendael begint zijn boek niet toevallig met het lemma ,,1830''. Wat hem betreft, is toen alle narigheid begonnen.

Hoewel niet alle onderwerpen exclusief Hollands zijn (allochtonen, architectuur, collaboratie, identiteit) geeft Van Istendael ze allemaal vanuit het Nederlandse perspectief weer. Als het de jodenvervolging betreft, voelen de mees…Lees verder

Iedere Nederlander denkt dat hij hoogstpersoonlijke keuzes maakt, maar doet precies hetzelfde als honderdduizenden landgenoten

(tijd) - Destijds vroeg zijn uitgever hem het labyrintische België voor Nederlanders te verklaren ('Het Belgisch labyrint of De schoonheid der wanstaltigheid', 1989). Nu kreeg Geert van Istendael de vraag Holland voor radeloze Hollanders te verklaren. De Brusselse schrijver houdt van het land waar hij zijn eerste woordjes leerde, maar ontziet onze noorderburen niet. Hij heeft problemen met de manier waarop de Nederlandse dictie razendsnel achteruitgaat.

'Welke stoel wil je?' vraagt Van Istendael. Een van de stoelen die bij zijn eikenhouten bureau horen, natuurlijk. Daarover schrijft hij in 'Mijn Nederland' dat ze 'van 's morgens tot 's avonds comfortabel blijven'. Het is een erfstuk dat zijn vader heeft gekregen van zijn vroegere baas. Het bureau met de twee zware stoelen is een ontwerp van Kropholler. De Nederlandse architect staat in Van Istendaels ABC-darium voor het lemma 'leuk'. Want net zoals de eerder in de reeks verschenen boeken, bundelt 'Mijn Nederland' alfabetisch geschikte begrippen die een aspect van 'het meest exotische land van Europa' moeten onthullen.

Het typeert de schrijver dat hij niet de sterarchitect Rem Koolhaas of een klinkende naam van het Nederlandse modernisme een plaats in zijn boek heeft gegeven. 'De hogepriesters van de internationale stijl proberen ons voor te spiegelen - vaak letterlijk - dat die stijl drager is van vooruitgang, van een beter leven, van de moderniteit en, sinds het laatste…Lees verder

Een land waar je je kinderjaren hebt doorgebracht, kun je later nooit helemaal verloochenen. Geert Van Istendael, die in de jaren '50 in Utrecht is opgegroeid, bewaart mooie herinneringen aan het Nederland van toen, niet alleen aan kinderboeken als die van W.G. van de Hulst of Ot en Sien. De aristocratische ecoloog, zoals hij zichzelf ergens noemt, heeft intussen veel om zich aan te ergeren: het conformisme, het dwepen met de vooruitgang en alleenzaligmakend Engels, de brutale bek, de verleuking en verslonzing, de nieuwe architectuur. Maar er is ook veel wat hem in Nederland fascineert en aantrekt. Hij houdt van de boekenstad Amsterdam, de kruidenjenever Beerenburg, de fiets, het ongerepte landschap, de open ruimte met vergeten en niet toeristisch opgeboende dorpjes, Boudewijn de Groot en Lennaert Nijgh ("een van de grootste dichters die onze taal na de Tweede Wereldoorlog heeft voortgebracht"), Nescio en Marten Toonder. Zijdelings heeft hij het over het cultuurverschil met België. Ho…Lees verder
Geert van Istendael (1947) verwierf in 1989 bekendheid met zijn magistrale studie 'Het Belgisch Labyrint'*, waarin hij de condition belge zeer goed uiteen wist te zetten. Nu, zestien jaar en vele boeken later, komt hij met een boek over Nederland, waarvan eerder al enkele stukken gepubliceerd werden in o.a. Vrij Nederland en NRC Handelsblad. Volgens de flaptekst van dit boek werd het 'hoog tijd om een Belg met een kennersoog de polder in te sturen (...). Verrukt en verrast dwaalt hij door Nederland, het exotisch curiosum van Europa.' Deze houding van de Belg die zijn vroege jeugd deels in Nederland doorbracht, heeft een sympathiek boek opgeleverd – waarin zelfs de tulpen, (wind)molens, kaas en klompen niet ontbreken. Het verschil met 'Het Belgisch Labyrint' is dat 'Mijn Nederland' iets meer aan de oppervlakte blijft. Hier en daar, bijvoorbeeld in de langere stukken over Dr. Jan Koopmans, het verzet en, jawel, een ambachtelijke sigarenfabriek, graaft Van Istendael wat dieper, maar hela…Lees verder

Over Geert Van Istendael

CC BY-SA 4.0 - Foto van/door Tim De Couvreur

Geert van Istendael, het pseudoniem voor Geert Maria Mauritius Julianus Vanistendael (Ukkel, 29 maart 1947) is een prozaschrijver, dichter, essayist, publicist en vertaler. Voorheen was hij ook journalist en nieuwslezer.

Biografie

Van Istendael groeide op in een internationaal gericht en intellectueel milieu. Zo was zijn vader August Vanistendael, die drie dichtbundels publiceerde, persoonlijk raadgever van de (West-)Duitse bondskanselier Konrad Adenauer en kardinaal Frings van Keulen. Van Istendael bracht een gedeelte van zijn jeugd door in de Nederlandse stad Utrecht, in de wijk Oog in Al, en heeft sindsdien een grote (doch niet altijd onkritische) liefde voor Nederland en de Nederlanders gekoesterd. Hij is de broer van Frans Vanistendael, oud-hoogleraar fiscaal recht aan de Katholieke Universiteit Leuven en aldaar tot 2005 decaan van de faculteit rechtsgeleerdheid en van Stefan Vanistendael, publicist en demograaf.

Lees verder op Wikipedia