Boek
Nederlands

Afscheid van Congo : met Jef Geeraerts terug naar de evenaar

Erwin Mortier (auteur)
+1
Afscheid van Congo : met Jef Geeraerts terug naar de evenaar
×
Afscheid van Congo : met Jef Geeraerts terug naar de evenaar Afscheid van Congo : met Jef Geeraerts terug naar de evenaar

Afscheid van Congo : met Jef Geeraerts terug naar de evenaar

Erwin Mortier (auteur)
Genre:
Verslag van de reis die de Vlaamse auteur maakte naar het Afrikaanse land waar hij ooit als koloniaal ambtenaar werkte.
Titel
Afscheid van Congo : met Jef Geeraerts terug naar de evenaar
Auteur
Erwin Mortier
Taal
Nederlands
Editie
2
Uitgever
Amsterdam: De Bezige Bij, 2010
276 p.
ISBN
9789023457794 (hardback)

Besprekingen

Hitte als een klam deken

Erwin Mortier reisde met Jef Geeraerts mee toen die na een halve eeuw terugkeerde naar Congo. Een verslag vol gemengde gevoelens.

Acht jaar had de gewezen koloniale ambtenaar Jef Geeraerts nodig om, zoals hij dat zelf placht te zeggen, te 'genezen' van zijn ervaringen in Belgisch Congo. Hij verliet de voormalige kolonie halsoverkop bij de onafhankelijkheid in 1960, net een halve eeuw geleden. Dat trauma schreef hij in 1968 van zich af met Gangreen I Black Venus. De roman kende niet alleen meteen een schandaalsucces, hij groeide ook uit tot een mijlpaal in de Vlaamse literatuur.

Maar deed het boek voor Geeraerts wat hij ervan verwachtte? 'Ik heb in dat boek de kolonisator in mij gewurgd en Afrika uit me weggebrand', zo citeert Erwin Mortier hem in zijn nieuwe boek Afscheid van Congo. Mortier kon de proef op de som nemen, want hij vergezelde zijn levensgezel, de televisiejournalist Lieven Vandenhaute, toen die begin dit jaar met hun huisvriend Geeraerts naar Bumba en omgeving trok, de streek in Congo waar Geeraerts indertijd als ambtenaar aan de slag was, om er voor het Canvas-programma Terzake een report…Lees verder

Hun honger, onze gulzigheid

"Ze zeggen dat als je terugkeert uit Congo zonder last te hebben van de Congokriebel, je geen echte mens bent. Ik moet het beamen", vertelt Erwin Mortier. Hij publiceerde een literair reisdagboek Afscheid van Congo, een portret van een land én van een van Vlaanderens grote schrijvers, oud-kolonisator Jef Geeraerts. Daar een tekort, hier overdaad. "We hebben veel te veel. En toch zijn we ook arm geworden. Weet er iemand waar de laatste verkiezingen echt over gingen?"

Jef Geeraerts (80) verbleef van zijn 23ste tot 30ste in Congo als assistent-gewestbeheerder. Hij kreeg er de naam Mambomo Fimbo, wat betekent 'de blanke van de staat die slaat met de zweep'. Voor Jef, wiens schrijverschap er geboren is, is Congo al lang een dubbel verhaal.

Na de dood van zijn geliefde Eleonore (zij overleed in 2008, red.) droomde Jef steeds meer over Congo. Op een gegeven ogenblik vroeg hij aan zijn vriend Erwin Mortier of het mogelijk was dat een mens in geuren droomt. Hij durfde zweren 's morgens te ontwaken met de zware geur van het Congolese woud nog in zijn neus.

In januari trokken journalist Lieven Vandenhaute, zijn partner Erwin Mortier en cameraman Vincent Ponette naar Bumba, de evenaarsprovincie waar Jef destijds woonde. Onder de vlag van 50 jaar Congo maakten ze een docureeks voor Ter Zake.

"Lieven liep al lang rond met het idee. Ook toen Nora (Eleonore, red.) nog leefde, opperde Lieven het al eens tijdens een etentje. We zagen haar bef…Lees verder

Bellettrist in de brousse

Moet er nog Congo zijn? Voor Jef Geeraerts niet. In Afscheid van Congo verslaat Erwin Mortier de reis die hij en zijn levenspartner Lieven Vandenhaute met hun vriend Geeraerts hebben gemaakt, terug naar de evenaar waar die ooit als koloniaal ambtenaar werkte. Exact vijftig jaar geleden, kort na de onafhankelijkheid, vluchtte Geeraerts er halsoverkop vandaan. De herdenking leek dan ook een ideaal moment om te zien wat er nog uit zijn Congolese jaren terug te vinden was. Vandenhaute maakte er een reportage voor Terzake over, Mortier hield een dagboek bij waarvan eerder uittreksels in De Morgen zijn verschenen.

Van dik hout zaagt men planken, maar daar valt niemand over. Linker is de vanzelfsprekendheid waarmee Mortier en co van 'het literair-historisch en documentair belang' van de onder-neming uitgaan. Geeraerts' Congolese jaren werden verbeeld in zijn meesterlijk vitalistische Gangreen -cyclus, destijds ee…Lees verder

Lieven Vandenhaute maakte voor Ter Zake een van de boeiendste reportages in het kader van vijftig jaar onafhankelijkheid van Congo. Samen met Jef Geeraerts trok hij naar het land waar de schrijver zeven ingrijpende jaren doorbracht. Zijn ervaringen in Afrika maakten van hem niet enkel een ander mens, maar leidden ook tot de beste Vlaamse Congoromans: Ik ben maar een neger en het beruchte Gangreen. Geeraerts zag nu, na een halve eeuw, zijn oude woning terug, ontmoette er opnieuw stamhoofd en vriend Egbunde en ging tevergeefs op zoek naar de Congolese geliefde die hij achterliet toen hij in 1960 wegvluchtte.
In hun kielzog reisde ook Vandehautes levenspartner Erwin Mortier mee, die over de bijzondere trip een knap reisverslag in dagboekvorm schreef. Afscheid van Congo is tegelijk minder en meer dan de tv-documentaire. Minder omdat zelfs de meest empathische beschrijving ? waar de stilist Mortier in uitblinkt ? niet kan tippen aan de realiteit. Of het nu gaat om …Lees verder

Het Congolese leven zoals het is

Met de verjaardag van de Congolese onafhankelijkheid werden we overspoeld door boeken die de politieke situatie in het land trachtten te schetsen. Tijd dus om, na de drukte, een boek in de spots te zetten dat focust op wat echt belangrijk is: het verscheurde land, en de mensen die er wonen.

De uitgangspositie van 'Afscheid van Congo' is geniaal in zijn eenvoud: Erwin Mortier (die onder meer uitblonk met onder andere 'Marcel' en 'Godenslaap') trekt samen met schrijver Jef Geeraerts terug naar het Congo waar die laatste een groot deel van zijn leven heeft doorgebracht. Voor Mortier zelf is het zijn eerste bezoek aan het land, voor Geeraerts het eerste sinds hij na de onafhankelijkheidsverklaring Congo moest ontvluchten voor zijn eigen veiligheid.

Het mooie aan 'Afscheid van Congo' is dat je de reis bijna zelf meemaakt. Als een echt reisdagboek begint het verhaal wanneer de schrijvers in het vliegtuig op weg naar Kinshasa zitten, en eindigt het ook wanneer het landingsgestel opnieuw Belgische bodem raakt. En net omdat het Mortiers eerste bezoek is aan het Afrikaanse continent, neem je zijn eerste indrukken als aannemelijk aan. Dat maakt van het verslag een eerlijk verhaal, dat geschreven is in de prachtige stijl die Mortiers werk kenmerkt.

Maar toch is het vo…Lees verder

De bekende Belgische schrijver, die ooit koloniaal ambtenaar was, diep in het binnenland van Congo, keert nu als tachtigjarige terug naar dat land, vergezeld door een cameraman en de auteur van dit boek. Voor de oude man is het een weerzien met de streek waar hij als een vorst de scepter zwaaide ('discipline!'), wrede lijfstraffen uitdeelde ('streng maar rechtvaardig') en tientallen Congolese vrouwen heeft gehad ('net wilde dieren'). Nu is alles in verval; anarchie en corruptie heersen, onderwijs en gezondheidszorg schieten te kort. Alleen de missie functioneert nog, dank zij een blanke missionaris. Voor de auteur is het zijn eerste bezoek aan Afrika: de eindeloze beschrijvingen van slechte wegen, haperende infrastructuur en corrupte ambtenaren voegen weinig toe aan wat we al weten. Het boek reflecteert weinig op het Belgisch koloniale bewind en geeft weinig analyse van het huidige Congo. Tussen de regels door klinkt ook het taboe dat Congo nog steeds is voor België: 'kom niet aan ons…Lees verder

Over Erwin Mortier

CC BY-SA 3.0 - Foto van/door Michiel Hendryckx

Erwin Mortier (Nevele, 28 november 1965) is een Vlaamse schrijver. Hij groeide op in Hansbeke, een dorpje aan de zuidergrens van het Meetjesland en deelgemeente van Nevele. Mortier woont samen met radio- en televisiemaker Lieven Vandenhaute.

Opleiding

Mortier studeerde kunstgeschiedenis in Gent en behaalde daarnaast het diploma van psychiatrisch verpleegkundige. Van 1991 tot 1999 was hij als wetenschappelijk medewerker verbonden aan het Dr. Guislain Museum, waar hij werkte op het vlak van de geschiedenis van de psychiatrie. In deze periode publiceerde hij in diverse literaire tijdschriften als De Gids, De Revisor, Het Nieuw Wereldtijdschrift en Optima.

Schrijverscarrière

Sinds 1999 leeft Mortier uitsluitend van zijn pen. Hij heeft al verscheidene romans, novelles, dichtbundels en essays gepubliceerd. Een r…Lees verder op Wikipedia